Hruaitu tha mamawhna a sang
K. Lalrinchhana -
Kar leh lehpek hian Assembly seat 288 awmna Maharashtra leh seat 90 awmna Haryana state te chu an inthlang dawn a, politics ngaihven mite beng pawh a verh leh ta hle mai. Seat 90 awmna Haryana-ah hian Mannohar Lal Khattar kaihhruai BJP sawrkar a ding mek a, Khattar hi he state-a BJP mi leh sa Chief Minister ni thei hmasa ber a ni. Seat 288 awmna Maharashtra-ah hian Devendra Fadnavis a kaihhruai sawrkar a ding mek bawk a, Fadnavis hi kum 2014, Ocober thlaa Chief Minister a nih khan kum 44 chauh a ni a, Sharad Pawar-a dawtah Maharshtra state Chief Minister ni thei naupang ber a ni.
Politics ngaihven tih sawi takah chuan Pu R.K.Lianzuala (L) kha central politics vir vel leh state hrang hrang politics inlumleh dan kha a hre hle mai thin a, central leh state hrang hranga an hruaitu lawkte chanchin kha a hre viau zel mai. An chhunawmna lai te, an mi mal nun leh an rawn zik chhuah dante kha ngaihnawm taka sawi tur a hre thin. Thangtharte hian kan ram chhung politics vir vel tal hi chu kan ngaihven a, kan chik peih a tul khawp mai. Kan knowledge atan pawh thil tangkai a ni hrim hrim. Pawl sang ve ur si, GK lama bil tuih mai, rawn tlak loh fe fe hi a awm theih tlat.
Inthlan hmabak Haryana leh Maharashtra hi India ramah rau rau chuan state hmasawn leh ngelnghet pawl tak an ni a, independent state pawh lo ni ta thut se khawvelah a vangtlang pawl tak an ni pha nghal deuh mai ang. Chutiang an nih avang chuan eng party pawh lo sawrkarin, a tua pawh lo Chief Minister se chuti takin an hnungtawlh thut lo mai thei.
Ka ti mai mai a, Mizo pa fing pangngai tak hi zan khat thil thuah US President ni ta thut se, a hmasawn zawnga an than hluai loh pawhin chuti takin an tlakhniam phah lo ang. Pangngai takin a term chu a hmang tluan ve thei mai ang. Engvangin maw? A chhan chu an ni ang ram changkang, kawng engkima ngelnghet tawhte chuan kalphung mumal tak, inrelbawl dan mumal tak an nei sa hrim hrim a, an kalphung ngelnghet tak leh an hmasawnna nghet churh mai khu term khat chhung lekin tihkhawbaw tum i la, a harsa zaw phian mai thei.
Keini state puitling kan nih hnu pawhin kum 30 chuang a lo vei ta. He kum 30 chuang hian inthlan dawn apianga party tinte auhla ber chu- ei leh bara intodelh tih te, kawngpui tha te, power-a intodelh te, tui in tur thianghlim te, zirna tha te, damdawi lama inenkawlna tha tih te a ni a, heng thilte hi khawthlang ram changkangte chuan hman ata tawh hnianghnar takin an nei tawh. Chuvangin, US ang ram changkang sa, hmasawnna kawng engkima ngelnghet tawh ramah chuan hruaitu tha pangngai tak nih hi a leh har loh phian mai thei. Tha sa enkawl leh kaihhruaite chu nuam deuh tur asin. Kan thianpa pawhin a tia lawm, “Barcelona FC anga team squad tha hi chu kei pawhin ka enkawl ve thei tho ang, ‘A ngai kha lut leh rawh ule, kar hmasaa mite kha. In awmna ngaiah theuh khan awm leh u la’ ka ti mai dawn a,” a tih ang deuh a ni.
Hei vang tak hian keini ang state hnufum, kawng engkima hmasawn ngai, intodelh tur te, kawngpui tha nei tur te, power hnianghnar nei tur te chuan a bul atanga tan patawka tan lak ngai kan ni a, hei vang hian ram hruaitu tha hi kan mamawh bik hliah hliah mai. Fak hla siamtuin, “…Keiin ka ngai bik che mi sual ka nih vangin,” a tih ang deuh khan kawng engkima hmasawn ngai, state hnufum ber leh intodelh lo ber hian US ai pawhin ram hruaitu tha kan mamawhna hi a nasa zawk fe a ni. In pawm zawng a ni ve em?
Duhthusamah chuan mi dik, mi huaisen, eiru lo tur, a ngaihna hre si hian kum sawm vel chu dictator ang deuh hian min han hrual se, tumah vengthawng loin, tu pawi sawi mah hlau loin, ram tana tha turah chuan na takin min han hrut hraih hraih mai se, a hun lai chuan nasa takin sawiselin phun mah ila kum 10, kum 20 a vei meuh chuan kan lawm dawn tih hi a chiang reng mai. Hei vang tak hian a chang chuan democracy hi hmasawnna daltu lungpui a nih châng a awm ta lek lek mai. Inthlang ram kan ni a, mipuiin kan duh zawng mi thlang thei turin zalenna kan nei miau si a, tlin an duh chuan politician te pawhin mipui an tih lawm a tul bawk si. Inthlan leh hun thlir ranin, tlak hlau takin ro an rel lo thei thin lo a ni, ve bawk a na. Hei hi kan hmasawna daltu lian tak pawh a ni reng bawk a.
Tlak huama rorel ngam, dik taka roreltu tur, mimal hmasawnna aia ram hmasawnna dah pawimawh hmasa ram hruaitu hi keini tluka mamawh hi an awm chuang dawn em ni?