I chhungkua hmangaih rawh
Kum 1979 khan Mother Teresa chuan khawvela chawimawina ropui ber, Nobel Peace Prize a dawng a. Khami tum khan chanchinbu mite chuan Mother Teresa chu heti hian an zawt a, “Khawvelah remna leh muanna a awm theih nan eng nge kan tih ang?” tiin. Chuta Mother Teresa chhanna chu, “Hawng ula, in chhungkua va hmangaih rawh u (Go home and love your family),” tih a ni. Chhungkaw inhmangih leh inngaihsak tawnna hi khawvela remna thlentu hmahruai a lo ni reng mai.
Chhungkaw nun hlim nei tur chuan nu leh pa an pawimawh hmasa ber ang. Chhungkaw nun hlim lo kan tihte hi nupa inkungkaihna tha loin a hrin chhuah a ni tlangpui bawk. Naupangte hi nu leh pa thlazar hnuaia awm an ni a, an leikan tak tak hma chu chuti takin chhungkaw inrelbawlnaah kori an tu thui lo. Nupa an inngeih a, an hlim dun a, an inhmangaih a, an inpawisak dun chuan chhungkua a lo hlim a, chu hlimna êngah chuan naupang pawh an lo hlim a, an thla a muang thin. Nupa inkungkaihna boruak tha hi naupang tana thanlenna boruak hrisel ber a lo ni.
Tun hma deuh chuan nupa inkawmngeih te, mi hmuha inthahlel awm taka awmte kha thil zahthlakah ngaih a ni thin. Hlo thawhnaah nilenga an bun dun pawhin an inbe ngai mang lo. Chawfak hunah pa zawkin ngawi rengin thlam lam a pan liah liah a, nuin a zui mai thin. Tunah erawh kan changkang tial tial a, nupa inthlakhleh nachang pawh kan hre chho ta zel niin a lang.
Hetih rual hian tun thleng pawh hian nupa inngeih lo, innghirngho reng mai leh inhau reng mai hi an la awm ve tho mai. Hetiang kara seilian naupangte hi an vanduai ngawt mai. An tihsual ni miah loah chhungril natna an tuar a, an nun a ipik a, venthawn an ngah a, an hlim lo a, him lo riaua inhriatna an nei a, chu chuan an puitlin thlengin an rilru a nghawng tawh thin.
Ziaktu pakhat chuan, “Vawiina nupa inkungkaihna hian naktukah eng ang mihring nge lo awm dawn tih a hril a ni,” a ti tawp mai bawk. Nupa nun a hlim chuan chhungkaw a hlim ang a, chhungkua kan hlim chuan khawtlang a lo hlim ang a, sualna pawh a tlahniam ngei ang. Chuti ni lova khawtlangah sualna a punlun tawlh tawlh a, mi awm tha duh lo kan tam zel chuan nupa inkungkaihna tha lo kara seilian fa kan tam tihna a ni mai.
Tin, nupa inkar chang ni lo, fate nena kan inkar pawh hi a that a tul ngawt mai bawk. Naupang hian nu leh pa an mamawh ngawih ngawih hun, thlakhleh hiam hiam hun an nei vek. An lo lei kang a, an tleirawl chhoh tawh chuan mahnia tlat fal an lo duh tawh a, an nunah mi dang inrawlh an duh tawh mang lo. Min thlakhleh lai, min mamawh lai tak hian kohhran leh khawtlangah kan inhmansan a, kan tul em em a, an tan hun hun pek harsa kan ti thin. Min mamawh laia an banphaka kan awm loh chuan kan mamawh hunah kan banphakah an awm tawh bik lo ang. Aizawl veng pakhata nu pakhat (an veng hming sawi lo mai ang) chuan, “Kan pa hi khawtlangah a kula taiin a inhmang a, kei lah kohhran hmeichhiaah ka lo inhmang ve bawk si. Zan lamah kan fate kan chhuahsan fo a. Kan fate nun kan hloh phah ta. Khawtlanga kan inhman hian ‘fel’ nih kan hlawh a, chhungkua erawhin kan tuar a ni” a ti.
Fate kawmngeih te, an tana hun pek te, an bula awm tam te, an tui zawng tuipui peih te, titi phungleng sawipui mai mai te a tha khawp mai. Andrew Lalherliana’n a pa KC Lalvunga (L) chanchin a sawi hi ngaihnawm khawp mai. “Ka pa khan naupang tê ka nih lai atangin min kawmngeih a, sephung min laihpui peih a, High school ka kalin ka zirlai min pui a, College ka kal lai leh University ka kal thlengin kan inkawm zel thin,” a ti. Hetiang tak hian pate hian kan fate hi kawmngeih i la, an tan hun pe phal i la, sual kawng an zawh lo deuh ang a?
Nu leh pa min mamawh lai takin Kohhran leh khawtlangah kan inhmansan daih a, an nun ruak khawhar hian pawn lamah hlimna an zawng a, tih loh tur tur an ti a, khawih loh tur tur an khawih a, in loh tur tur an in a, kawm loh tur tur an va kawm a. Kan harh chhuah meuh chuan a lo tlai tawh thin. Kan fate tan hian kan hun hi i pe phal ang u. Kawng dangah hlawhtlingin awhawm viau mah ila chhungkaw enkawl kawnga kan hlawhchham miau chuan mi hlawhchham kan ni tho ang.
Ram leh hnam kan vei a, kan siam tha duh a nih pawhin chhungkua atang hian tan ila a lo fuh ber dawn a lo ni (Go home and love your family).