Ka Huang (May 12, 2019)
Kum 66 liam ta, 1953 kum tir khaan Naga ram thar, Tuensang District an tihah chuan an Bawrhsap atan, Mizo, Capt. L.R.Sailo, Kelsih lal fapa kha a awm tih hriain ka thianpa, Ngurkhuma (L) nen kan thawk thla ve chawr mai a. Nakachari an tih phaikin atangin Naga mi bawk jeep tawng deuh mai nei, Sekechema an tih mai jeep-ah chuan kan chuang a, Mokokchung khawpui paltlangin, vai dan takah koi surutin Tuensang chu kan han thleng ta hlawl a. Ka thianpa Ngurkhuma chu Sup-Inspector of Supplies hna a pe a, kei chu Lower Division Clerk hna min pe a, Out-post-Noklaka awm turin. Chuta ka hotu chu Base Superintendent, Zothangseia a ni. Rallengho khi hnam inhre tak an ni, tan lah an intan. Anmahni zingah rau rau pawh an chil bik kha an intan zel a, keini pawh tlang mi, anmahni hmel ang maia hnar bawng kan nih avangin phai vai ai chuan min hmu unau daih a ni.
Ka han awmna Noklak area-ah chuan Khiemnyngan hnam an inti a, Khiemnyngan tih chu tui-hnar tihna a ni ber awm e. Hnam hrang khian tawng hrang an nei zel mai. October, 1954 khan kan Dak Runner Pampan leh porter Kongkhau chu Tuensang-ah porter hlawh bill va submit turin kan tir a. Porter (ASC) hlawh hi outpost tinin thla tawp dawn apiangin kan siam a, HQs-ah kan thehlut thla tin thin. Kuthur khaw bulah tutein emaw an bei thut a, Pampana chu an that nghal a, Kongkhaua (porter) chu hliam na tak tuarin a tlanchhe chhuak thei hram a. A hliam, a hnungzang tluan deuhthaw chu Ralleng chem seiin an sat a, a hmuamhma a sei avangin an sak thuk thei lo kha a vanneih phah ta a ni ber. Tuensang town chu mel 6 chauh a nih tawh avangin a tlan thleng thei hram a, Darthawma inah tlan lutin an lo buaipui ta a ni.
An hnam hi a mak angreng, Pampana thuattu khua zawngin chem chhia an rinhlelh khuaah an thawn zel a, an nih loh chuan tuthlawh chhia an kir zel a ni (kan thiang e an tihna). Kan chhak tlanga Yimchungrr hnam awmna khua, Yimpang chu an ringhlel ta ber a ni ang, ni 15-11-1954 khan Pangsha khau chuan an khaw pa Pampana an thah avangin phuba an la a ni ber ang, Yimpang khua (Yimchungrr hnam awmna) an han run thut mai a, zing dar 6 vel chuan an khua an halsakna khu chu a tur ngun ngun mai a, ka awmpui naupang (Pangsha khua) Singia chuan hlim em emin, “Babu, kan hneh, khi an khua pawh kan halsak a nih khi, khu khi,” a ti mai a. A ngaihna hi ka’n hre lo em em khawp a, ka awmpui naupang erawh chu a hlim em em ringawt mai a ni. Zing dar 10 vel chuan an lo thleng thla ta a, Yimchungrr lu chu 56 (sawmnga leh paruk)) an rawn khai thla ta phung mai a ni. Kan kawt piah deuh zawlah chuan an hung fur mai a, min rap ngei mai.
An lu an lak an nghaisak dan chu an beng huam loin an tan thla hmawk a, hmaithinghawng beng nei ang mai hi a ang ber awm e. An sawi hmang chuan lu hi a rit em em mai a, thluak hi a rit lai ber ni awmin min hrilh. An sam tlem te an zuah bawk a. Chuti ang hmai thar sur mai han hmuh chu pachan a har angreng. Mitthi pum lute hi chu kan hmuin a pawmte pawh, tlangvala pumpa kan pawm ve nual a. MAHSE, lu tan thar sur mai han hmuh chu a dang daih mai, ka khawih ngam miah lo. Ka awmpui naupang (2 ka awmpui a), a pa zuia kal ve chuan a pa lu 2 lak chu a lo chhawk ve zel a ni awm e. Chu naupang chu ka khawihtir zel.
Mak angreng tak chu Pangsha khuain Yimpang lu 56 zet an lak kha Pangsha khaw pum kha sawrkharin hrem awm tak an hrem miah lo. Khang hunte kha tunah chuan kum 66 lai a liam ta a, Pangsha leh a chhehvel khuate kha an changkang tawhin officer lian pui puite an kat nuk tawhin ka ring. Ka awmpui naupang, a pa lu lak chhawktu, Mongchona pawh kha, hrisel pangngaite a nih chuan kum 70/80 vel a ni ve tawh ang a, a ngaihtuah ve rauh rauh thinin ka ring. Chu lu lak hmu Mizo chu keimah chauh ka ni awm e, Base Superintendent Zothangseia kha Asst. Political Officer II, Sushital Karin a thlak tawh si, 3rd Assam Rifles, Noklak outpost-a awm Lakher pahnih khan an hmu ve nge hmu lo ka hre lo. A rapthlak em mai a, hei kum 60 zet hnuah pawh ka ngaihtuah chhuah apiangin min la rap titih nia. Mihring hmai thar sur mai 50 zel han tlar chu a hmuhnawm dan a dang zar mai. Noklak khaw nuho thung chu an lawm em em mai a, an pasalten sakei huai an kap ta ang hrimin an lawm mai. Zu an pal zut zut mai mawle!
Thu dang deuh... tlemin ka upa ve ta deuh em ni, KA HUANG hi ka type hlei thei ta lo. Mi dangin thu tak tak, thu tangkai ranw chhuah nan hmang tawh se. Hei Dr. Chawnglungmuana te, Hrekima te angten thu tangkai ziak nan hmang hleuh tawh se ka ti. Ka aia upa emaw, ka rualpui, kei anga chanchinbua ziak peih hi an awm tawh pawhin ka ring lo. Mi dang HUANG-ah i hmang tawh ang u. Keia thu ve hi zawng TANGKAINA PAKHAT MAH AWM LO HUANG A NIH HI.