Miracle on Hudson “Pathianin ‘Tum’ a nei a ni!”
Jun 23, 2019
January 15, 2009 a ni. New York khawpui chu a vâwt vîn tûk mai. Tlai lam dâr 3:27:33 a ni a. US Airways Flight 1549, ‘CACTUS 1549’ (Airbus A320) khalhtu pilot, Chesley B. Sullenberger chuan New York thlawhna tumhmuna Terminal Radar Approach Control (TRACON) chu a be pawp thei hlauh: “Hei hi Cactus 1539 a ni. Vân sânga sava beih kan tâwk mêk. Engine pahnih a chhe ve ve bawk,” tiin Air traffic controller chu a bia a. Amah lo chhâwntu chuan Runway 13-naa tum leh turin a hrilh a; mahse, Sullenberger-a chhânna chu, “A theih tawh loh!” tih a ni bur!
Hei hi 9/11 chhiatna thlen hnu kum riatnaa thil thleng a nih avangin thlawhna tumhmun lama duty-te pawh an rálkhêl nghal hle. Hemi tûk hian US Airways Flight 1549, ‘CACTUS 1549’ tia an sawi chu New York-a LaGuardia Airport atangin Seattle khawpuia Tacoma International Airport pan turin a thlâwk chhuak a. Pilot Chesley B. Sullenberger hi kum 57 mi niin fighter pilot pawh lo ni tawh thin a ni a. Kum 1980-a a bân hnua Airbus pilot atana rawih chhunzawm a ni. A kiangah first officer Jeffrey B. Skiles, kum 49 mi a thu bawk. An thlawhnaah hian passenger mi 150 phurin mi pathum flight attendants an awm bawk a. Tluang takin New York chhuahsan mah se, an thlâwk rei lo ngei mai!
LaGuardia Airport-a Runway 4-na atangin tlai lam dar 3:24:56 -ah a thlâwk chhuak a. Minute thum an thlâwk chauh tihah pilot-te chu sava thahnem tak thlâwkin a tibuai ta tlat mai le! Chu mai a ni lo; an chuanna thawhtheihna engine a fel tlat lo! A mei khu chu a lehlam lehlamah a khu hluah hluah mai tih an hmu tel bawk! An thlawhtheihna engine pahnih chuan hna a thawk dêr lo a nih chu! Pilot Sullenberger-a chuan theihtâwp chhuah a’n tum ngial a; awmzia a nei si lo! An thlawhna chu lei atanga feet 3,060 (933 m)-a sângah a thâwk dêr tawh bawk si.
Chutih mêk lai chuan Sullenberger-a chu New Jersey lama Teterboro Airport-ten an rawn be ve ta. Teterboro’s Runway 1-a tum turin an rawn hrilh leh a ni. Mahse, Sullenberger-a chhânna chu, “Kan thei tawh lo! Hun kan nei tawh lo! Hudson lui-a kan tum mai a ngai ang,” tih a ni tawp mai! Chu thlawhtheihna lian chu New York khawpui tan tlangtu Hudson luipuia a tum a ngai dawn a nih chu!
Air attendent-te chuan an passenger mangang leh thlabâra awm mêkte chu hnuai lam bih a, seat belt hréng tha turin an lo hrilh mêk bawk a. Pilot ber pawh chuan, “Tuma’n hlâu suh u. Tumah kan thi dawn lo! Kan engine pahnih an chhe ve ve a. Hudson lui-ah kan tum tawp dawn a ni. Invuan nghet ang che u,” tiin a passenger phurh ho chu a rawn hrilh ve bawk a. Hnuai lamah chhanchhuah hna thawk tur ho pawh passenger-te himna tura thawk chhuak nghal tura hriattir an ni bawk a.
Tlai lam dar 3:31 ah thlawhtheihna chuan Hudson luipui hmàr lam chu a pan ta vuai vuai mai le. Pilot-in, “Tumah an thi dawn lo,” a ti bur bawk si a. Dam khaw chhuahna chance an neih awm chhun chu Hudson luipuia tum chu a ni tawp mai si a le! Hudson luiah chuan a tumpui ta tawp mai a. Pilot, Chesley ‘Sully’ Sullenberger-a chuan cockpit kawngkhâr chu a hawng a, inthiar chhuak turin a naute chu a hrilh nghal a. Crew-ho chuan tukverh atangin an passenger-te thiar chhuah hnà chu an tan nghal a. Passenger pakhat hlau lutuk phei chu amahin luiah a lo zuang thla a; mahse, an chhanchhuak lehnghal a. Husdon luipui vur tui chu a lo hleuh pek a. Hetih laia a temperature chu 5º leh –7°C inkâr vêl a ni!
Hemi tum hian passenger mi 150 leh thlawhtheihnaa thawktu zawng zawng an him vek hi khawvêl thlawhtheihna chetsualna sawi hlawh ber zinga mi a ni ta reng a, ‘Miracle on Hudson’ (Hudson-a thil mak thleng) tia sawi zui a ni nghe nghe. Thlawhna khalhtu Chesley B. Sullenberger hi US sorkar chuan kum 2010 khan chawimawina sâng Grand Marshal nihna a hlân a. Ani bâkah thlawhtheihnaa thawk dangte nen Guild of Air Pilots and Air Navigators chuan ‘Master's Medal’ an hlân bawk a. Passenger zawng zawngte hi zangnadawmna sum fai tam tham tak pêk vek an ni bawk. Kum 2016 khan he thil thleng pual hian Hollywood chuan movie ‘Sully’ an tichhuak nghe nghe a. Captain lemah hian Tom Hanks a chang nghe nghe a; en manhla tak a ni.
Passenger-te chhan chhuah an nih lai hi TV leh news reporter lamin an lo châng ràn hlawm a. Chuta mi pakhat, chhanchhuah zinga mi thusawi hi ka va’n duh tak êm aw . . .
“Engati nge i la dam khaw chhuah theih?” tiin reporter ten an zâwt a.
Chuta a chhânna chu, “GOD has a purpose!” (Pathian hian tum a nei a ni!) tih a ni.
Ni e tiraw? Keini aia fel leh tha, mi chungchuang zâwkte chu ‘seng’ an nih laia la dam ve rih tura min duangtu Pathian hian, ka la dam ve hi a phal a; ‘chhan’ neiin min la damtir a ni tih hi i dawn fo thin ang u.