RK LIANZUALA ‘Tûk chhuah nuam-1’ zet chu!
Thuhma: “Lehkhabu hi kan chhu tam ve viau tawh a, hralh kal tak takte pawh kan lo chhu ve nual tawh. Kan hriat theih chinah Pu RK-a lehkhabu, ‘Tûk Chhuah Nuam Le–1’ tluka hralh kal hi kan la chhu lo! Mizo lehkhabu kan tihchhuah tawhah chuan, a hralh kal lama Mizoram record siamtu niin ka hria,” tiin ‘Tûk Chhuah Nuam Le–1’ chhutu (printer) LV Art enkawltu, Pi Puii chuan March 9, 2019-a kum 53 mi lek nia mual min liamsan ta, RK Lianzuala lehkhabu hmasa ber tlângzarh a nih hnu, kâr khat a tlin hmain a sawi.
Ni e, he lehkhabu ‘Tûk Chhuah Nuam Le–1’ hi RK Lianzuala’n kum 2015 chhûnga a thil vei, thu hrang hrang, hawi lam leh kawh lam inang lo tak tak, Facebook lama a lo dahkhâwm, ZONET Publication-in lehkhabua an khâwrpum a ni. Ni tina a rilru kaptu, a lâwmna leh a lung tizíng thintu, thu chi hrang hrang, inang lo tak tak chuanna lehkhabu a ni. Amah (Pu RK-a) tak phei chuan lehkhabua chhuah atan êm chuan a tîm hle tih he lehkhabu buaipuia chhuahsaktuten an sawi a. Ni e, chutianga a thu leh hla lehkhabua han tihchhuah êm chu mi inngaitlâwm, làr leh màwina puan phuahchawp sin duh ngai lo Pu RK-a chuan a rilrûk ngai reng reng lo—a ‘daily journal’ a ni miau a.
Lehkhabu Chhûng : ZONET hria kan awm; ZONET Publication hria erawh kan awm lo ang. Anni chu ZONET Managing Director, hun lo taka Zofate Chatuan rama min kalsantu, tawngkam leh tawng hmang thiam, Pu RK Lianzuala lehkhabu hmasa ber, ‘Tûk Chhuah Nuam Le–1’ chhuahtu an ni. Thuhmaa kan sawi tawh angin, kum 2015 chhûnga ni tina Facebook lama a ‘status’, a thuziak 366 chuanna lehkhabu a ni. Phêk 527-a chhah a ni a; a chhutute pawn an uluk hle—a paper pawh, ‘paper tha chi’—ung khuih mai, zäng hah, thap hrup—natural suede paper an hmang a; chhiar leh keu a nuam hle. A bu chhûngah hian a thupui thensawm a awm hran lo a; a ziaktuin ni tina ‘journal’ anga a ziah angin, a ziah ni indawt dânin a thuziahte hi an rem mai a. Chutih rual chuan, a phêk hma lama Zawnawlnaah chuan a thupui intanna—‘A AW B’ indawtin an rem thung.
Thu hrang hrang, tâwi të të (kei chuan täwi ka ti mah mah vek) kum 2015 chhûnga ni tina a thil vei zawng fùnkhâwmna thuziak 366 chuanna lehkhabu a ni a. A thu hläwm khat lek pawh hi khamawm loh tâwk lek, mi tivir tûr tinga a rawn chhawp chhuah an ni hlawm. ‘Hmanhmawhna Khawvêl’-ah kan chêng tawh a, thuziak thui tak tak kan chhiar tha peih tawh lo mai thei… chûng mite tan hlei hlei chuan he lehkhabu hi chhiar manhlâ tak a ni ngei ang.
A Thu Ken: Engpawh ni se, a káwm chu a káwr mai a ni a, kan chhût a, kan zir tûr erawh a thu ken, a chhûnga thu nung inbilh hi a ni zâwk àwm e. ‘Tûk Chhuah Nuam Le–1’ hi thu hläwm pakhat päi lehkhabu a ni loang tih chu Thuhmahruai atang khian a hriat maiin ka ring. He lehkhabua thuziak han chïrì dân chu maw: APJ Abdul Kalam atanga kan awmpui chanchin te a thlûr a; kan AMC councilor leh Bihar inthlan dân te; Kelkâng Kal (KKK) leh Silpaulin chungchang te; Diana, Princess of Wales leh Biakmuana thihna atanga kan zir tur te; ëng leh tui man atanga kan inhmuhchhuahna tur leh Faina Sahbon chungchang daih te; Hmangaihna tui leh Hnute Cancer chanchin te; Mawng ben case leh MZU tuizêm chanchin te; kan Mizo Vál Upâ leh sâp leh Indian mi ngaihsànawm chanchin eng emaw zât te; ni bîk nei (Republic Day, Krismas, YMA Day . . . etc) puala a ziah… thu hläwm 366 chu, heta ziah chhâwn zawh sèn loh a chuang teuh.
A thu ken lian ber nia ka hriat chu—‘Nun Thâ Neih’ tih zu ni tlat pek a! Ka va’n sawi zui hrep châk tak aw! Ram a vei zia a hriat ngawih ngawih a. A thlìrna tarmit atang chuan ‘Dik’ chu ‘Dik’ a ni mai a; ‘Dik lo’ chu ‘Dik lo’! Chu chu khawtláng, sorkar leh chhûngkua, Kohhran leh mimal nun thlengin a rawn vaihmà vek mai a. Mi pamham leh eirûk chíng a huatna thû-in he lehkhabu hi a tìal nuan a. Ringtu nun nghet lo lulai lutuk rawn au chhuahpuiin Kohhran inpumkhat duh mi a nihzia a târlang hreh chuang lo. He lehkhabu hi i chhiar mah ang a—zirna ngaisâng mi a nihzia te, Pathian a tihzia te, a inngaihtlàwmna te, mi dik ngaisánga thil tidik lo titu a huatzia te, Indian Politics virvêl leh ram inrêlbàwlna tha a hre mai ni lo a, neih ve hun a thlâkhlelhzia te . . . thil dang tam tak te nen . . . ka sawi loh zawng zawng aia tam zâwk i hmu teuh ang.
He, ‘Tûk Chhuah Nuam Le–1’ hi lehkhabu namai a ni lo. ‘Hringnun Zirlai bu’ atân a tlâk êm êm a; chhûng tin hian chhúng inkhâwmah chhiar thin ila, Zoram tha lehzual zâwk hi kan ban phâka a awm thuai ka ring hial nia! Thalai, zirlai, nû leh pâ, khawtlâng, Kohhran hruaitu, a hlim sâng emaw sâng lo emaw, KKK emaw bingbilet ve lo emaw, kan ram rorêlna fung chelhtu, kan politician-te leh ni tina inhlawhfate tan pawha huapzo vek—he zirlai bû, ‘Tûk Chhuah Nuam Le–1’ hi chhiar ve teh. I harh hawk ngei ang!
I chhiar zawh meuh chuan, “Engtikah nge, ZONET ho hian Pu RK Lianzuala’n 2016-a a journal, ‘Tûk Chhuah Nuam Le–2’ hi an tihchhuah leh ang aw?” i ti vawng vawng mai ang.