The Assam Rifles II - Vanhnuailiana Sailo, Phone : 9862482761
Apr 28, 2019

Assam Rifles tih lemah 1st Lushai Hills Bn. Assam Rifles-te hian tuna kan state khawpui “AIZAWL” hi ramhnuai a nih laia sipai inkulhna “FORT” atana dintir an ni kan ti na a, Aijal Fort an din laia sipai te hi a tirah chuan kum 1889-a Cachar Deputy Commissioner Mr. Dally rawn hruai Frontier Police 400-te zinga mi an ni a. Amaherawhchu, Capt. Granville Henry Locha lo awm chinah (1891) khan “Surmah Valley Military Police: an ti ta kha a ni a. Heng sipai ngai renga te kha kum 1917 a lo thlen phei chuan “1st Lushai Hills Batallion, Assam Rifles” tih an nih leh tak thu kan sawi tawh kha. Tun dinhmunah chuan Assam Rifles-te hi Batallion 40 chuang zet an lo tling ta a. Director General neiin (Leutenant General Rank) leh Inspector General - 3 (pathum) (Major General Rank) neiin an lo awm ta a ni.
Vawiina Aizawl khawpuia chengte bakah Zoram puma chengte tana Capt. G.H. Loch leh a hote hna lo thawh tha tak takte chu Sailo Lal te, Assam vai (Assamese) te leh Cachar vai (Bengali) te nen Lalna chhuhsak a, Dan leh hrai ngaihtuah lova Lalho ram kum 1899 - 1900 hunlaia Superintendent (Bawrhsap)-in ama hming chhala Superintendent hmasa ber a nihna hmanga “Shakespeareans System of Land Settlement tia a lo patta vek tawh chu kum 1952-a District Council din leh, Assam Legislative Assembly lo ding thar chuan Sailo Lalho banna dan “Acquisition of Chiefs Right Act, 1954” hmangin hmâ an la chho ta a. He danah hian Lalte thuneihna chauh kha laksak tur an nih laiin ram chungchang kha dan pawh awm hran lovin Mizo Union mipui chakna hmang khan ram leilung chungchang kha Village Council-te hmangin an han hma chho ta a ni ber a. Lalho leh an chhungte mai ni lovin, a ram mipuite environment leh forest leh ecological balance-te ngaihtuah lovin kan tuar ta a ni ber mai.
District Council lo ding thar chuan Aijal (Aizawl) khawpui laili leh hmun mawi lai ber G.H. Loch Sap leh H.W.G. Cole leh John Shakespear-a ten Aijal Fort-a hmun an lo chei leh, kan rama thing awm lo Pine thing, Silver Oak, Sal leh Eucalyptus thingte la lûta an lo phun puitlin tawhte chu suasamin District Council Court sak nan leh Council House leh office sak nan an han thiahsak ta vek a. Tin, Tuikhuahtlang Aijal Fort atan a safety reserve an zuahte pawh an suasam hneh hle a.
Hun lokal zelah kum 1959-a Mautam chuan loneitute buh chu a seh zo ti tih a. Leilet neite erawh chu a seh ve lova, chu chuan harsatna/tamna thingtlang mi tam zawk te a rawn thlen a, District Council hotute pawh an mualpho hle mai. Chutihlai chuan hetia tam a lo tlak takah chuan khatih laia Council Accountant/Cashier atanga an chawlhtir Pu Laldenga hovin Mizo National Famine Front din a ni a. Kan hriat theuh angin he |am do pawl hi Political Party-ah letin “MIZO NATIONAL FRONT” tih a lo ni ta bawk a. India laka Independent chu kan thupui ber a ni a, thalai pawhin kan bawh hle laiin kum 1966 February ni 28 zan chuan Mizo District-a Assam Rifles (1st A.R.) outpost zawng zawng leh Aizawl post-te chu bum ti tiha barakhaiha lak tum a ni a. Aizawl ah chuan Treasury rawk (looted) a ni a, Lunglei Sub-Treasury pawh chutiang bawkin a nih bakah Lunglei Assam Rifles post leh Champhai post-te chu inkahna pawh awm lovin hneh lak an ni a. Darngawn post, Sangau post, Tuipang post-te chu lak theih an ni lova. Amaherawhchu, dan char an nih avangin tanpuitu au vin SOS an thawn a ni ngei ang, Indian Airforce Jet Flights ten an rawn chhan ta a. Aizawla in pawimawh Civil Surgeon Office, Aizawl Circuit House, Dawrpui Bazar, Thakthing Bazar, Khatla Bazar leh Tuikhuahtlang private In engemaw zah te chu thlawhna chuan a rawn bei hlawm a, a thelh turin mihring an awm tawh si lo, mipuite khaw thenawm hnai mel 30 chhungah kan tlanchhe deuh vek a. Mipui an tlanchhiat hnuah Assam Rifles pawh insum zo lovin Bazar pheiah cement in thenkhat, a chhung luhchilha an halte pawh a awmin, Saron venga Dahrawk Buana te In leh Pu C.L Thianga te in pawh an hal chu hriat a ni.
Mizo National Front mi leh sa te kha Dan bawhchhetu te chu kan ni a, kha khan dan bawhchhia a thungrulhna anga ngaih theih a thlen tir thei tih a tichiang hle awm e.
Kum 20 chhung lai rambuai kan nih chhung khan Indian Army kan ram buaia lo thawk chhuak te leh Para-Military Force i.e. 18th Bn. Assam Rifles, C.R.P.F., B.S.F., S.R.P., kan hrawn nual hman a. Force dang ngaihtuah chuan 1st Assam Rifles te hi kan ramah hi chuan an chhuanawm berin mipui mimir tan zah an ngaiin, MNF sipai nen an inbei anih pawhin inbeihna ah tawh an khirh ber thung si tih hriat a ni thin. Chutih karah chuan mi fel lo pakhat pawhin a pawlpui sipaite a tihmingchhe thei tho thung. Rambuai vanglaia 1st A.R. Post Commander Sateek post a mi, kei ngei pawhin a amah leh a chhungte pawh ka hriatchian chimawm tak mai te kha chuan an tih tur bak mi pawi an khawih duh kha ka dem khawp mai. Ram buai hun engemaw chen kha 1st Lushai Hills Bn. Assam Rifles-te khan Sateek atanga Aizawl bulhnai Lungleng, Hlimen, Samtlang, melthum, etc. an bial a. Lunglenga patrolling an kal dawn chuan Patrol Commander-te hian ka pa Vanhnuaithanga Sailo (L) hnenah, kan Ina thlen an rawn dil thin. (Kan In ka tih hi Lungleng Lal In khu a ni). Khatih hun lai vek khan khu Lal In khu MNF unau ten thinthi a tui taka mut nan an lo hman thin a ni bawk. Khatih hun laia kan Inpui nghaktu kan u Llathansiama (RIP) te nupa leh an fate kha an fakawm thlâwt a, MNF mite leh sipai intawn sual awm theihna awm a awm tum pawhin kan u khan thiam tak leh huaisen takin sipai lo thleng tur kha Gate-ah te lo hmuakin a lo chhaih khawtlai thin zarah innangching lovin an tlingtla thinte kha Pathian hruaina a ni ngei ang.
He Lal In hi tuna kan rama Sailo Lal In la ding awmchhun pahnih khat zinga mi a nih tawh mai hmel a, khu in atang khuan remna kawng zawnna tan a ni a. Kan Kohhran hruaitu Rev. Zairema leh Rev. Ngurauva te pawhin mipui hriatloh kara hma an lo lakna hmun a nih thu te pawh a awm.
Kan sawi tak ang khan 1st L.H. Battalion Commandant Capt. a nih atanga Leut. Colonel thlenga kum 1891 November atanga 1914 thleng a awm chhung, kum 23 chhung zeta a hnathawhte hi vawiina khawl hmanga kan thawh te nen chuan khaikhin chi chu a ni hauh lo ang a, amaherawhchu, a hun lai leh mihring an la tlem viau lai a ni chung pawhin an hnathawh hi article hmasaa ka han sawi tan tawh bak kha a la tam hle a.
A hmasaah chuan Changsil dawr leh Sairang inkar Buichali suar khawkrawk lungte a hote nen an hal darh a, Sairang thleng Lawngleng kal theiha an siam chu a ni phawt a. A dawt ah chuan Lammual an siam hmaa Lammual hmuna “Family Line”-a mite kha tuna Police Headquarters hmun zawng zawng, Superintendent of Police, Wireless office hmun thleng hi kum 1974 kuma Police Department-in, Police Hqrs.-a ka awm laia Pu G.S. Arya IPS, IGP Mizoram hova kan neih (acquired) takah hian “Family line” tn sei tak tak a vang lawi (pegions hole) in ruk lai leh J.C.O. quarters panga leh Maternity Hospital Khum 4 (pali) awmna leh Nurse quarters pahnih te an lo sa tawh in an lo hmang tawh a. He family quarters ami te tui chawi tur lungrem tuikhur, vawiin thlenga la awm, tuna Vety Department Ran chaw zawrhna, Khatla ami hnuaia la awm hi an siam a ni bawk a. Hetih hun lai vek hian tuna Dawrpui Vengthar chin kawng kawi bula Tuikhur hlui tak khu Sairang kal haw lam ten an in atan lungrem tuikhur, vawiin thlenga la awm khu an siam a ni bawk a. Hetih hun lai hian Sairang hi phailam atanga bungrua a lo thlenna a ni a, Bawngtawlailir kal thin a sawi a ni. Hei bakah pawh tuna sipai Biak In kawmthlangah hian tuikhur an siam thin thu sawi a awm bawk a, mahse tuna a dinhmun chu kawng te an zauh nasa tawh a, hmuh tur a la awm leh awm loh chu hriat a har. Capt. G.H. Loch leh a hote hian Aizawla Tuichhunchhuah awm chhun chu Solomons Cave thlang kawngthlangah hian an siam a, tun thlengin a la chhawrawm hle a, mahse District Council hun lai khan Lunglei lam Mizo Union hotu leh Council Officer ni bawk Pu R.K. Buaia hnenah he lai ram hi pek a ni a, inhnuaiah chhawr theihin a la awm a ni.
G.H. Loch hun laia 1st. L.H. Bn. Assam Rifles-te hian Aijal Fort-a sorkar hmun leh Bungalow pawimawh bakah kalkawng leh tuikhur siam hna te chauh hi an thawk a ni lova, Bawrhsap inthlak karah hian vawi duailo Superintendent charge la a, a awm thinna chuan Administration atana pawimawh kalkawng leh agriculture lam thlengin hnuhma an lo nei a ni. Hetih hunlai a Outpost pawimawh Champhai, Lunglei, North Vanlaiphai, South Vanlaiphai, Tippaimukh, Tuipang leh Demagiri te bakah Aijal Silchar Road-te pawh an lo sial in Inspection Bungalow tha tak tak an lo dah vek a ni.
Vawiinah chuan hmang tangkai tawh lo mah ila Zofate tan chuan History report pawimawh tak a nih dawn avangin heng ka han sawi tak Bungalow (I.B.) awmna te chu heng hmunahte hian a ni.

Aizawl to Silchar: Neihbawi, Tawitaw, Bualpui, Kolasib, Chhimluang, Kanghlai, Dwanband, Silchar.

Aijal to Tippaimukh: Nausel, Tawkzawl, Phaileng, Darlawn, Ratu, Thingsat, Tippaimukh.

Aizawl to Lunglei: Sibutalung, Thiak, Sialsuk, Thenzawl, Ramlaitui, Haulawng, Saza, Lungleh.

Aizawl to N.Vanlaiphai: Paikhai, Zobawk, Chhingchhip, Keitumkawn, Chekkawn, N. Vanlaiphai.

Lunglei to Tlabung: Pachang, Lungsen, Tuichawng, Tlabung.

Lunglei to Tuipang: Sairep, Tawipui, Lawngtlai, Tuipui, Tuipang.

Lunglei to S.Vanlaiphai: Zobawk, Leite, Hnahthial, Dârzo, S.Vanlaiphai.
Heng Inspection Bungraw pawimawh kan han sawi bakah hian Champhai to N.Vanlaiphai inkarah hian Bunglow, a chung Di-a siam Dilkawn, Hlaikhan, Lailen, N.Vanlaiphai ah siam a ni bawk.
Hetih hun hma Loch sap te lo chhuah hma chuan tuna Ngaizel kawng hi kal lovin Tlangnuam lamah khian chhovin Aijal an lut thina sawi a ni a, chubakah Hualngohmun leh Melthum inkar hi Hualngohmun atangin Pabuanga veng kal tlangin Hlimen khaw chungah an kal thina sawi a ni bawk a. Hetianga lawn ai hian tuna kalkawng hi Loch Sap hunlai hian an sial kaw ta ni a hriat a ni.
Tin, Champhai Leilet siam bultantute Thanghlianga Sailo (L) Tlangsam, Pu Luseia leh Thangtea te leh Pu Butpawla Zotlang te an ni a. Thangtea te unau hian Silchar lam atangin Leut. W.H.G.Cole Sap hi an lo hre tawk a, Changsilah te pawh lo chhovin Sapho tirhkahin naupang tak an la nih laiin anlo awm tawh a. Vai tawng pawh tlem a zawng chu an lo hre tawh a, Champhai leilet siam turin an ni pathum Luseia, Thangtea, Butpawla hi Headman-ah an dah hlawm ta a. Luseia Chawnchhim vengthlangah, Thangtea Kahrawt vengah, Butpawla Zotlangah an dah a. Tin, Sridan Rai chu Vengsang Jemadar Vengah khian Headman-in an dah bawk a ni.
Aijal Fort hmuna Building leh Thing an lo phun leh kawng an lo sialte hi Assam Rifle tha hmanga siam a ni si a. Assam Rifles chhuahna a thil ti theitu nih hi ngaih ropui chi an ni em? Mi duham leh ram tana thiltha duhna tlachham mi an ni zawk dawn lo’m ni? Hetiang politics hi chu bansan thei ila, a duhawm khawp mai.

Latest News & Chhiar Hlawh