Hmaikâwr phêna hmêl hi!
Mumal lo leh fumfe lo zeta Anita VL Nunmawii’n, hralh a tla dawn lo tih inhre sa reng chunga poetry hlang dahkhâwmna lehkhabu a tihchhuah, ‘Rip’ thlirna ka ziah chu chanchinbu dangah ka tichhuak tawh a. Chuta ka ziah lan loh, a poem pakhat, ‘Puanzâr’ tih hi, tawi tek tawk hlê mah se, ka thinlungah erawh thû a sawi thuiin ka rilru a luah zui rei khawp mai. Ka’n tui-hnihsak ve sak teh ang.
Hmaikawr phêna hmel hi ; Hmu thei ni la, Min dem lo tur.
Hmaikawr phêna hmel hi ; Hmu thei ni la, Ka nui hi ka nui a ni lo tih i hre tur.
Hmaikawr phênah hian ; He ka hmel chauh lo hi ; Hmel tam tak a awm si a. (‘Rip’ © Anita VL Nunmawii, 2019; p.24)
Khi zawng khi a ni a hlâ chu! A tawi nâin hringnun ze dik tak a pho chhuak chiang khawp asin. Hla thû/hla-rua leh rhyme scheme mumal eng mah paiin nei mah suh se, dàwn zui vawng vawng tham, ‘thu tak’ a pai tún thung.
Kan ni tin nun leh khawsakna te, kan hnathawhna leh rual kan pàwlna hmunah te, Biak in thleng thleng pawn hmaikâwr kan vuah fer fur hlawm a. Kan nihna dik tak leh kan dinhmun chiang taka kan lan chhuahtir ngam lohna khawvêlah hian pâwn lama kan lan ang ngawt hi kan ni lo thúm hlawm a; hmaikâwr vuah chunga nunga che chhuak ni tin thin kan lo ni.
Mut hmunah, mi dang zawng an reh vek hnuah, pâwn lama kan hmaikâwr invuah chu kan phelh ngam tâwk chauh hlawm a. A then chu, kan hmaikawr invuah chuan inchhîrna leh lungngaihna min thlen a; thenkhat thung tan erawh, min tihlimtu a ni ang lawi thung si.
Chìan loh indemna khawvêl: Kan thenawm nû, a pâsalte in atanga a rawn tlàn hàw ’ngawtna chhan te; kan thianpa, tûn hma ang lo taka rual kawm chu sawi loh, ina a tawm chawt chawt tâkna chhan te; kawmthlang tlangvâl, zu bawiha a’n luh leh tâk maina chhan te; kan nau, lehkha thiam thei êm êm ni thin, ‘Ani hi chu nakinah chuan mi eng emaw tak a la ni ngei ang a, dinhmun sâng takah a la ding dawn chiang a ni,’ kan lo tih ve thinin zirna a’n chawlhsan tâk tlatna chhan te; mî, a ‘inkhai’ ringawtna chhante leh thil dang tam tak avânga hmãn anga an awm emaw an nih tâk loh vâng emaw hian kan indem leh ringawt mai thin a. ‘Tawng duh hnam’ tih takah, thu puarpawlêng leh thu belhchiandâwl lo mai mai lah a lêng chak nasa mai si; lo awih ve ’ngawt a, lo dem chhunzawm mai lah kan awlsam thin bawk si a.
A phênah eng nge awm a, eng nge ‘a chhan’ tih chiang lo hian kan indem ta luai luai mai thin a. Thawnthu inthup awm loin an heti bîk ngawt lo ang tih a chiang a; an hmaikâwr phênah hian ‘hmêl tak tak’ chu a lo awm châwk zâwk thin si! Chu chu kan hmu pha thin si lo a…
Hlim lo nui! Kan làwmna leh kan hlimna lan chhuahtir nan kan nui thin. He hmaikâwr pawh hi a nui ve thei tho. Lungawi leh tlei anga langa lemchangin a nui thin a; hlim leh lãwm ber ang ziazángin a khi súng fo a; chhûng rila natna na tak kan vei mêk min thupsak tumin a nui lui ve hrâm hrâm thin.
Mahse, chu nui ver ver chu kan hmaikâwr mai a ni. A phêna ‘mihring tak tak’ chuan, lungngaihna leh beidawnna hmêl a lo pu cháwk zâwk a—a lo nui azáwng lo mai!
Hmêl tam tak awmna—hmaikâwr phên: Zu in ngai miah lo ziaktu pakhat, tlai tin zu dâwra kal ziah thin thawnthu kha ka hre chhuak zawk mai. Zu dâwra a kal ziahna chhan an zawh chuan, ‘Mihringin a ze dik tak a lan chhuahtirna leh a nihna dik tak a târ chhuah ngamna hmun chu, zu hmun hi a ni. Ka thawnthu ziaha a changtute mizia tur ka chharna tam ber chu, zu hmun hi a ni,’ tia a sawi kha.
Pâwn lamah chuan a mawi thei ang ber, a tha thei ang ber, a fel thei ang ber, a hlim thei ang bera lan kan duh avangin hmaikâwr kan vuah thin. Mahse, chû ‘hmaikâwr hmêl’ phênah chuan hmêl tam tak a lo awm a—itsikna, thinurna, khâkna, lungngaihna, beidawnna te leh sualna tinreng hmêl a lo awm zâwk thin si a!
Puitling khawvêl ka rah ve hnu hian, mahni nihna dik tak thupin vawi eng zât fakauh tehreng nge ka lo nuih der tawh ang a, eng tiang taka tam nge ‘hlim ber hmêl’ ka lo put luih tawh ang le? Ka sualna leh ka bawhchhiatna te; ka khawlohna leh ka tenawmna te; ka lungngaihna leh ka tahna thup nan hian, hmaikâwr engzat fakauh nge maw ka lo hman zawh tawh ang le aw?
He leilungah hian, hmaikâwr vuah loa mahni nihna ang ang lan chhuahpui ngam thin te hi mi huaisen an lo nih dâwn hi!