‘In chhûngkua in dam em?’
Apr 18, 2020

Hetia Covid-19 avânga kan inkhârkhip (lockdown) chhûng hian ‘Kan Rûn Lo Màwi La’ tih hla hian ka rilru a luah hneh hle mai. Kan college kal laia Students’ Evangelical Union-a kan inhman ve laia ka thianpa berte zînga mi, T. Laldintluanga phuah a nih vâng pawh a ni mahnâ le, tuihnih phûin ka hre ve a, ka’n ziak a ni.
Kum 2010-a Mizoram pum huap, Kristian Chhûngkaw lamhawi hla inphuahsiak, Mizoram Synod Music Committee-in a buatsaih tuma ‘mal zai’ huanga lâwmman pakhatna dawngtu, ‘Kan Rûn Lo Màwi La’ tih hi, tûna Mizoram Synod Choir (2019 – 2020)conductor ni mêk T. Laldintuanga’n kum 2010 August thlaa a phuah a ni.
Hetia a hla a’n lâr leh tak hluaiah hian he hla a phuah chhuah dân, a phuahtu T. Laldintluanga (Dina) ngeiin nikum November thlaa an mahni rawngbâwltu group-a a ziah kha WhatsApp lamah a darh ta a. A chhiar pawh kan chhiar fuh hlawm tawh mai thei e. La chhiar lo kan awm tâkin ka’n khâr- chhâwng ve leh ang a (Ama phalnain). A nupui neih hma zân, Ocotber ni 6 zânah chiah he lawmman hi a dawng a; a inhmeh chaih chaih khawp mai. “Pathianin Kristian chhûngkaw hlutzia min lo hriattîr lâwkna hmanrua ka ti lo thei lo,” tiin Dina hian a ziak nghe nghe.
“He hla ka phuah lai hian Nova, Chhandamna lawng tuk tûra Pathianin a tiha lungawi taka kum 100 chhûng a tuk mai te kha rilruah a lo lang a. A nghîng ve mai mai lo a, Pathian a ring bur mai a ni. Mi dang fuih phûrtu lah an awm hek lo a, an nuihzat zâwk a nih kha. Mahse, Pathian thû a awih tlat a. Amah leh an chhûngkaw tan hah pawh sawi loin lawng a tuk a. A tâwpah thû a awih rah a seng a, amah mai ni loin mi tam tak an him phah ta a nih kha.
“Dam chhûng tawi têah hian Isua i nei tawh em? tih hi zawhna pawimawh ber a ni a. Kan dam chhûnga Pathian thu awih mai hi a lo va tha êm! Keini chu fuih kal reng ngai, sawi chhiat vânga nghîng thin te kan ni. Kei leh ka chhûngte tan Chhandamna lawng ka tuk mêk a ni tih hi kan inhriat a tûl hle a. Harsatna tam tak kârah kumkhuaa nghîng ve lo tûr Pathiana innghat tlat Kristian chhûngkaw lawng kan tuk theuh mai a lo ni tih te ka rilruah a awm a,” tiin Dina hian a hla phuah chhuah dân a sawi a.
“Nu leh pa tam takten reilotêa nawmna sum leh pai, ropuina kan duh luat/ûm luatah kan rohlu ber—kan fate nun kan hloh fo,” tiin, Dina chuan, Buh seng hun (hun tha) a liam hnua kan hausakna leh kan rohlu, kan faten min tirûm leh thin tih sawiin, “Kan rethei emaw kan hausa emaw Isua nen chuan chhûngkua hi vanram a chang thin,” a ti a. “Isu, nangin kan rûn lo màwi la,” tia Pathian Lal berna chhûngkua din a pawimawhzia leh he hla a phuah laia a rilrua lian ber a nih thu a ziak bawk a ni.
Thianpa Dina hi a tlangvâl laia a mimal nun hre chiangin ka inhre ve a. Hetiang hla tha, Kristian hla vâng ang reng tak mai, kan mamawh êm êm si a’n phuah chhuak hi ropui ka tiin a phuah âwm takin a phuah ni te pawn ka’n hria a.
Ka rilrua lo lang daih zâwka chu: ‘Kristian chhûngkua’ kan tih fo hi, nupâa insiam a, fa neih hnû chauha din chawp chauh tûr emaw kan ti fo a; mahse, nulât tlangvâl inngaihzâwn lai atanga lo din tan daih tawh zâwk tûr a lo ni, tih hi a ni.
Khatia Mapuii (a nupui ni ta, Zochhuanmawii Khiangte) kan rîm lai atang daih tawh khan, anni pahnih hian biahthu di inhlan mawlh mawlh pahin Kristian chhûngkaw din dun an lo rêl lâwk dîm diam tawh a. Chu chuan nasa takin an inngaihzâwn chhûng hun rei takah (kum nga chuang fê… Hehe!) khan humsual an daina tûrah nasa takin a vêng tih pawh a hriat hle. Tûnah hian Mapuii nen hian Kristian chhûngkaw duhawm tak chu dinin Pathianin fanau malsâwmna duhawm tak tak pathum— Grace (kum 8), Marcus (kum 5) leh Joel (kum 1) a pe tawh bawk a ni.
Pathianin talent tha tak a pe a. Khatia kan Cable TV ten (ZONET-in bul an tan lai) Demand Channel an tih chhuah tan tirh laia Hrangbana College kan kalho lai pawh khan, a hla phuah, ‘Naupang zai thiam’ kan tih mai thin, K. Zohmingliani sak, ‘Tlanchhuahna Kawng hre lo te tan …’ tih te kha hla thlan hlawh ber zînga mi a ni thin a. Hemi hma pawh hian, The Leprosy Mission Choir-ho sak, ‘Châwl Hman Kan Ni Lo,’ te, Saizîkpuii Sailo (Fam)-in 2001 KTP Collection-a a sak ‘Ka Duh A Che Isu,’ tih te kha a lâr daih tawh bawk. Tûn hnai, 2011 chho atanga rawn lâr, ‘Lal Isua Hmangaihna’ pawh hi Dina phuah tho hi a ni nghe nghe. Vawiin thleng hian hla 30 chuang a phuah tawh a; Pathian malsâwmna dawngin a hla phuahte hi hla lâr tak tak an ni deuh vek hlawm.
Aw le, chhuak hmasa lama ka ziah nual tawh angin hetia inkhârkhipna hnuaia kan awm hi mi tam tak tana malsâwmna leh hun duhawm, kan hla sawi lai anga ‘buh seng hun’ a va’n ni tehlul êm! Chhûngkaw tin inah kan tawm-im a; hei tluka chhûngkuaa Pathian chibai bûkho emaw fakho emaw, a thu leh hlaa inpâwl khâwmna hun tha hi kan la nei ngai lo ang; kan dam chhûng hian kan nei leh kher ang em tih pawh sawi harsa a ni.
Kan ramah hian mi mal kan ’thar zing hlawm ta malh malh hle a. Pathian khawngaihna zâr liau liauin Kohhran lah kan harh zing tawh narawh. Rampum dêng chhuak khawp harhna min chantîr fo a. Biak in maichâm hmâ làmtual leng loa lám kan hmu chàwl lo a; lâm dân style hrang hrang lah kan hmu tam tawh viau bawk. Pathian malsâwmna kan chan thilpêk ropui tak a ni—a lâwmawm thin ngawt mai. Mahse, chhûngkuaa kan dam kim thei thin si lo hi a pawi thin lai chu a ni!
Duh duh huna luh theihna tih theih mai tûr gospel camping a awm deuh reng a. Chûnga ‘lût âwm’ erawh kan thliar tlat lawi a. Zû leh ruihhlo dang bâwiha tângte luhna âwm tâwkah kan chhuah ta. A tîrtute chu Kohhran leh khawtlâng mit hmuha ‘mi thianghlim’ anga lang kan ni a; kan rilru erawh kan phawrh fai leng ngam si lo! Kan fel êm avângin mi tàwmkailo anga kan ngaihten ‘Biak in an hlat’ tih kan dâwn pha lo a, kan dâwn phal lo a, kan dâwn duh bawk hek lo! ‘Keimah vâng a ni ang,’ tia mahni inpuh te phei chu, a duhin kan duh teuh lo! Kohhran thalai pâwla inhmang tak tak te pawh hi, hmun thim ber leh biru bera kan ngaihzâwngte nena kan khawsa zia hi, Kristian Chhûngkaw din tum zia a ni chiah ang em le?
Biak in leh a vêla hlim hmel pu sâng reng thei, mahni in chhûnga nui hmêl hmuh tûr awm ngai si lo; Kohhran thiltiha phûr ber ber, chhûngkaw maichâm ngai ho tlat; zaipâwla a ‘part’ kim zirtîr thiam; lockdown laia chhûngkuaa zaihoa zai tha peih si lo; Patihan ram thawhlâwm ngaipawimawh êm êm, thenawma chhuanchhama awm mêkte hmuh kân thiam takte hi, eng ang ‘Kohhran mi-na’ nge ni ang aw… ka ti thin.
‘Damna dik tak, Chatuan damna’ hi chhûngkuaa kan neih hmasak phawt a pawimawh hmasa ber takzet a. A rawngbâwl hnâ pawh chhûngkuaa tan a, chhûngkua kan dam tlân hmasak theih nan, kan hun tawn mêk, miten hun khirh tak tia an sawi hi hmang ila; chutah, kan Kohhran, kan ram hian damna a chang ngei ang.

  • Zirsangkima

Latest News & Chhiar Hlawh