Intodelh
Brig T.Sailo (L) khan, “Huaisen tur chuan intodelh a ngai,” a lo ti a. Huaisen tur chang ni lo, hnam zahawm kan nih theih nan te, mahni inrintawkna kan neih theih nan te pawh kan intodelh hi a tul viau mai. Chuvangin, eng party pawh sawrkar se, intodelh tura tan lak hi hna pui bera an neih a tul ngawt mai.
Mi mal nunah pawh hian a ni tho mai, mi intodelh lo, mi thil dil kual reng mai, intodelh tura taimak chhuah duh chuang si lo, dil leh bat lama ram tang tlat, zak chuang miah si lote hian mi zah an kai ngai lo. Chu ahnehin a ruka mi ngaihnep an hlawh thin. Keini Mizote hi state puitling kan nih hnu pawhin kum sawmthum zet a lo liam ta. He kum sawmthum chhung hian ei leh barah kan intodelh chuang miah lo. Kum 30 chhung chuan hma lam pan a, kawng eng emaw tala intodelh a hun ve viau mai. Mahse, central-ah kum tin kut kan dawh a, zahawmna hum him tur pawh nei thei lo khawpin kan inphah hniam a tul thin. Central atanga sum sawi chhuak hnem thei leh dil hlawhtling thei deuh hi minister tha kan tih chu an ni deuh mai!
Kum tluana kut dawh, mi khawngaihna dil kum tin mai, hmasawn chuang si lo kan nih chuan central lama ringlo mi kan tihte hian min en dan tawk an thiam khawp ang. An thinlungah a hnam angin kan tla na thei tak tak ngai lo ang. Hei vang hi a ni ta ve ang Central lama nihna sang chelh thei hi mizo zingah kan awm mang ngai loh ni. Pu Manzuala te sawi thin angin kan tlang mi pui te chuan central-ah nihna pawimawh tak tak an chelh fer fur a, Lok Sabha Speaker te, UPSC Chairman te, Chief Election Commissioner, Governor etc. an awm indawt zut fo mai. Hetiang nihna pawimawh hi Mizote hian kan chelh ve ngai lo. Kan budget te hi dik takin hmang i la, kum sawmhnih liam taah khan kawlphethaah te, ei leh barah leh sum pai dehchhuak kawngah te lo intodelh ve ni i la hetiang nihna pawimawh hi Mizote pawhin kan chelh ve tawh ngei ang. Min chelhtir duh lo a nih pawhin tuang kan tichhah ve ngam ang a, min chelh tir ve em em ang. Tun dinhmunah chuan zah tlakah min ngai lo a, han ti tau a, tuang han tichhah ngam chi lah kan ni si lo.
A dik tak chuan Union level-a dinhmun pawimawh chelh thei tur khawpa mi hmantlak (competent) hi Mizo zingah pawh an awm ve khawp ang. IAS an training laia a batch mate hnam dangte pawhin, ‘Asia khawmualpuiah a fing ber’ an tih khawpa an ngaihsan leh an dahsan te pawh Mizo zingah hian an awm asin. Chung mite chu Chief Election Commissioner ah te, UPSC Chairman-ah te emaw han ruat se an hna an tlin ve em em ang. Mahse, hetiang hna sang chelh tur hian Mizote hi min la dah ve ngai lo. Mizote chiah hi Governor la nei ve lo state awm chhun kan ni hial mai thei. A tlawm thlak ang reng hle mai. Kan intodelh loh em avang leh kutdawh hnam anga hriat (mahni kan insawi dan pawh a ni) kan nih tlat avangin tlawma han la thei lah kan ni si lo. Tlawma la hlei thei lo kan nihna hlei hlei te a tlawm thlak zual.
Chuvangin, hnam zahawm kan nih a, mi dangte pawhin zahtlaka min ngaih theih nan intodelh tura tan kan lak hi kan tih mak mawh a ni. Sawrkar apiangin intodelh hi thupuiah an neih ziah a, mahse tun thlengin kan la intodelh si lo. Mipui zir loh nge sawrkar thiam loh tih pawh hriatthiam har tak a ni ta. Congress sawrkar khan NLUP hmanga ei leh bara min intodelh tir kha an tum viau niin a lang a. Mahse, a dawngtu mipui te zir loh nge, sawrkar hmalak dan zir loh zawk, a hnam anga intodelh phah nan NLUP kha kan hmang ta chiah lo a ni mai thei. A dik chuah chuan NLUP pawh kha sawrkar economic programmee tih lam aiin ‘Cheng nuai khat sem programee’ tih ang khan mipuite khan kan hre lar zawk tlat mai a, inthlan campaign laia an in zawrh dan fuh tawk loh vanga mipui te pawhin a nih tur anga dawngsawng thiam ta lo te pawh kan ni mahna.
Tunah sawrkar thar, MNF kaihhruai sawrkar kan han nei ve leh a, an ni hian SEDP hmanga min khaichhuah a, lei rem min rahtir an tum ve leh a. Anni pawh hi an inzawrh dan a fuh tawk loh vang ni maw, ‘Cheng nuai thum sem’ tih hi mipuiten SEDP an hmehhriat thiam dan a ni deuh tlat mai. Mipuite hian SEDP hi ‘Nuai thum sem programmee’ ang leka an ngaih chuan he SEDP pawh hi a hlawhchham leh mai ang tih a hlauhawm hle mai. Kan Chief Minister zahawm tak hian SEDP hnuaiah mau/rua hmanga min intodelhtir hi a tum viau mai a, a vision hi mipui nawlpui hian tawm pha chiah lo mah ila he a thil tumah hian a hlawh tlin a, mau/rua hmanga kan intodelh thei tak tak a nih chuan tuna kan Chief minister hi a tha zawngin Mizoram political history-ah hriat a ni kumkhua tawh ang. Chuti ni loa he policy hian eng ruai min thlenpui lo a nih chuan amah Chief Minister leh a kaihhruai party tan pawh he thil hian a chhe zawngin a nghawng thui viau mai thei.
Hnam zahawm, mahni inrintawkna nena khawvel hmachhawn ngam, kan dikna chanvo humhim tura huaisen chhuah ngam kan nih theih nan ei leh bara kan intodelh hi tihmakmawh a ni. Hemi kawnga sawrkar hmalak dan leh min thenpui chin hi sawrkar tha leh tha lo kan kan tehna tur ber tur pawh a ni ang.