Ti ve khanglang i la, kan naupan lai khan hmuihmel kan ei khat khawp mai. Vawk hriak erfu ngei maia chawhmeh kan kan hmeh zeuh tum chuan, “Kei thirbel tal” kan ti a, thirbela sahriak bang nawi taltu nih kha kan in chuh vat vat thin. Khati chung khan maian bai leh chi nen chauh pawh puar el euhin kan ei ve thin tho mai. Tunlaia ei tha tin renga chawm lente ai hian kan hrisel zawk mah awm asin. Sa nise kan ei khât em em a, a leina nei tan pawh lei tur a awm ngang lo a ni. Kha vang tak khan Kristmas te kha kan nghakhlel em em a, duh tawka sa ei kha kan thlahlel thin a ni.

Tunah erawh nun a dang ta. Kan changkang tial tial a, hmuihmer kan ei nasa tial tial a, sa nise a leina nei tan chuan englai pawha lei tur a awm reng mai. Kan ei a tui tial tial a, kan taksa a hahdam tial tial a, natnain min zuam tial tial lawi si. Ei chhiat vang ni lo, ei tha ei luat vanga hrisel lo hi kan tam fu awm asin. Daihlim hnuaiah thlan tla lo vin hna kan thawk a, che hlek i la lirthei kan ti zel mai si. Hei vang tak hian natna mak tak takin min tlakbuak nasa a, kan ramah hian thisen sang, zunthum, kal tha lo leh lung natna vei kan tam hle mai. Hei mai bakah hian tihdam theih loh AIDS-in min chenchilh nasa em em bawk a, India ramah mihring tam dan atanga tehin AIDS vei tamna ber state kan ni mek bawk.

Cancer nise a hluar em em a, India ramah a ber kan hauh a ni ti tih mai. Heng zawng zawng hi eng vang nge ni ang le? Doctor-te chuan vaihlo hi cancer thlentu berah an ngai a, dik pawh a dik ang. Hetih rual hian zuk leh hmuam hi cancer thlentu bulpui ber chu a ni chiah lo mai thei. Kan pi leh pu, kan nu leh pate kha lo neia eizawng an ni ber a, thosi leh vaihmite karah sadaiek ham pherhin ei an zawng tak meuh a ni.

Kha vang tak khan zuk leh hmuam pawh an ti nasa a, mipain vaibel an zu a, hmeichhiain tuibur an zu a, mo thar phei chuan inlengte theh tur tuibur (tui) al tha tak kha an nei reng mai thin. Kha ti chung khan an hrisel em em a, tlangval te phei chu an tha kha a za zek zek reng mai. An zingah inbuan leh inchai chak fe fe, lungden leh insuknawr chak tak kha an kat nuk mai. Khati taka zuk leh hmuam an ti nasa chung pawha an hrisel em em mai kha ngaihtuah tham a ni. A chhan ni bera lang chu rim taka thlan far zawih zawihin nitin hna an thawk a, an chaw ei a tui em em a, chemical-a chawm ni miah lo, an mahni thar ngei thlai thar lam tak tak an ei a, chu chu an taksain a ngeih a ni.

Tunah erawh ei leh inah kan intodelh lo em em a, kan ei in tam zawk hi state pawn atanga kan lak luh a ni ta vek mai. Eng tiang taka sawngbawl nge a nih kan hre der si lo. Dik tak chuan State pawn atanga kan chawk luh - parbawr, zikhlum, bawkbawn etc tha pui pui anga lang, tho leh thochim tak ngial pawhin an bawm duh loh hi chuan ngaih a ti tha chiah lo a ni. Chutiang bawkin thei lamte pawh. Theihai, Grape, Apple leh thei hrang hrang kan chaw luh a, India hmar lam atanga Mizoram rawn thleng tur chuan hun tam a duh ang tih rin theih a ni. Kan ram a rawn thlen hnu ni tamah pawh an tawih thei mang tlat lo te hian ngaih a ti tha lo a ni. It awm viau mahse kei chu ka lei ngawm mang ngai lo. Damdawi (chemical) hmanga sawngbawl leh chawm len kan ei nasa lutukte hi kan rama cancer hluar chhan hi a ni hial lawng maw? Mi thiamten zir chiang thei se a duhawm ngawt mai.

Hei vang tak hian kei ka bazaar ve tum chuan chemical laka fihlim tih hriat chian sa (jungle growth) ang chi- tum, hruizik, kawhtebel, aidu, tumbu, mautuai, rawtuai tih ang chi hi ka zawng hram hram thin. Ka hmuh chuan ka lei deuh ngei ngei bawk.

Duhthusamah chuan State pawn atanga kan lakluh ei tur te hi mi thiam ten en dik (test) vek thin se, chumi atan chuan Vairengteah emaw te hian Food Testing Laboratory tha leh changtlung tak din ni se, state pawn atanga kan lak luk ei tur eng pawh a sample lain endik zel i la, mihring hriselna a tana pawi lo chin chauh zawrh chhuah nise, kan hrisel phah deuh ang a?