Khaw khawm
Dec 01, 2019

Ram buai lai khan sipai te’n tihluihnain khaw tam tak an sawi khawm a, mi tam takin an in leh lo an chan a, an tawrhna kha a nasa tak zet mai. “Kan hun tawng zingah khaw khawm a pawi ber mai,” tih hla pawh a lo pian phah a nih kha. Tuna kan sawi tum hi chu tihluihna hmanga khaw khawm ni lo, hmasawn duhna avanga khaw khawm chungchang a ni a. Thingtlang khaw te tak têtê, in zahnih khat lek leka inbawk hrang fir fer lo hian khaw li khaw nga hi inchhunfin se la, thingtlang khaw lian pangngai tak din ta zel i la, tun ai hian hma kan sawnin, kan changkan phah zawk ang em?

Chhiarpui hnuhnung berah khan Mizoram mipui hi nuai 10 chuang awrh chauh kan ni a, square kilometer khatah mi 52 zel awm ang kan ni. Kan la thawl khawp mai. Heti chung hian hmasawnna hi a kairual lo em em a, hausa an hausa tial tial a, rethei an rethei tial tial ni maiin a lang. Aizawl leh khawpui dang kan bawh telh telh a, thingtlang khuate an pun mang loh laiin khawpui erawh an buk telh telh a, pem lut an awm reng a, rem leh rem loin kan inek-beng a, kan Aizawl khawpui hian min dawl ta meuh lo chu a ni e. Tin, khawpuia pem lut zawng zawng hi an dinhmun a tha vek chuang lo. Hman deuh khan Rev. Dr. Zaihmingthanga hi Aizawla veng hlun tak pakhatah pastor-in a awm a, chuta a thusawi chu ka la hle reng mai: “Bial ka han fang a, mi inhnuai luaha awm zawng zawngte ka han luh chhuak a, Aizawl venghlun takah hian rethei kan va la tam em ve aw,” a ti a ni.

Chhiarpui hnuhnung bera a lan danin Aizawl khawpui bikah hian mihring nuai 4 chuang hret an khawsa mek a, Aizawl district bikah hian square km khatah mi 112 zel awm anga ngaih a ni bawk. Tun dinhmunah Mizoramah hian khaw 830 a awm mek a, chen mekna khua 704 leh khaw rauhsan (uninhabited) 126 awm anga ngaih a ni. District khawpui 11 a mihring cheng zawng zawng hi nuai 7 velah lo ngai ta ila, a bak nuai thum chuang awrh chauh chu thingtlang khaw 700 velah kan insem darh ta tihna a ni a, chawhrualin thingtlang khaw pakhatah mihring 400 vel awrh awm anga ngaih a ni. Hei hi hmasawnna kawnga kan thanmawh bawk lian tak chu a ni ta.

Thingtlang khaw tê ber pawhin khaw dang duh ang an duh ve vek a, zirna sikul an duh a, health sub centre an duh a, tui intur hnianghnar an duh a, kawngpui tha an duh a, electric êng an duh a, tunah phei chuan mobile phone signal tha thlengin an mamawh ve zel mai. Hetiang thil an mamawh leh an duh ve hi an dem awm miah lo. Chutih rualin sawrkar tan pawh thingtlang khaw kilkhawr ber thlenga tui connection pek te, kawngpui tha sial sak te, damdawi in tha leh zirna in changtlung din sak te chu thil harsa tak a ni vetho mai.

Theih nise thingtlang khaw tam zawk hi in chhunfin se, khaw li khaw nga inchhunfin chuan thingtlang khaw lian ve pangngai tak pakhat an din thei mai ang. Chutiang khaw lian pangngai takah chuan sawrkar tan pawh zirna in tha te, damdawi in tha te, kawngpui tha te, electric êng tha leh phone signal tha pek chu a awlsam zawk ang. Tin, mihring tamna apiangah eizawnna pawh a awlsam deuh nge nge bawk. Thingtlang atanga khawpui kan bawh em em chhan pawh hi enzawnna tha zawk beisei vang a ni. Thingtlang khaw te, in 100 pawh tling tha thum lo, mi 500 bawr vel chenna ai chuan thingtlang khaw lian, in 2000 vel awmna, mihring singkhat vel zet chennaah chuan eizawnna pawh a tam zawk ngei ang.

Tunah chuan mual hran hranah tlem têtêin kan inbawk hrang fir fer a, sawrkar tan pawh mihring zahnih thum vel lek awmna thingtlang khua tihhmasawn tum chu a phurawm lutuk lo ang. Thingtlang khaw pakhatah chuan (a khaw hming chu sawi lo mai i la) in 70 vel a awm a, mihring cheng pawh 300 vel chauh an ni. Chu khaw panna kawng chu central sumin (central funded) contractor-in an thawhsak a, estimate amount chu nuai 700 a ni. Mi 300 vel lek awmna thingtlang kaw pawh tur kawngpui siam siam nan cheng nuai 700 sen a tul a nih chu. Chu kawngpui lah chu an khuaah a tawp tawp mai leh nghal. He mite khua hian kawngpui chauh an mamawh lo a, electric êng an mamawh a, zirna sikul an duh a, tui intur hnianghnar an duh a, engkim an duh ve vek a ni ber mai. Kan state-a mihring kan tam loh ngaihtuahin thingtlang khua a tam si a, an mamawh zawng zawng phuhruksak hi sawrkar tan pawh thil harsa a ni.

Chuvangin, sawi leh sawi hnu, thingtlang khuate hi khawlian pangngai takah inhlawm khawm zel se. Mizorama khaw 700 chuang awm mek hi khaw 200 velah inhlawm khawm i la, sawrkar tan pawh mamawh phuhruksak a va awlsam zawk dawn em! Mihring tamnaah chuan eizawnna pawh a tam nge nge ang a, eizawnna a tam chuan khawpuia pem lut an tlem phah bawk ang. Ram ngaw leh kan lui dung te pawh kan humhalh tha thei zawk bawk ang.

Khawpui atanga thingtlanga sawrkar hnathawk awm peih lohna chhan pakhat pawh ‘Mihring an tlem, a khawhar thlak’ tih a ni. Thingtlang khaw tin mai hi in sang chuang ni hawlh vek i la, Inrinni tukah bawng pahnih pathum hi tlu reng mai se, vawk 5 vel hi inchuh zo duak duak i la, sawrkar hnathawk te pawhin nuam an ti ang a, khawpuia in transfer phet hi an tum lo deuh bawk ang a? Harsa tak, changkang lo taka tlem te te a awm hran fir fer ai chuan hmasawn thama lian deuh zawka in chhun fin hi a fin thlak zawk a ni. A taka chantir erawh a harsa deuh mai thei e.

Latest News & Chhiar Hlawh