Pi pu zai leh lâm
Mar 08, 2020

Chapchar kût sarhu lai a ni bawk a, pi pute zai leh lâm chungchang ka han sawi teh ang. Kan pi leh pute khan a hun leh hmun azirin zai leh lam chi hrang hrang an nei a. Khang an zai leh lâmte kha an an sakhua, culture leh thih hnu khawvel an suangtuah dante nen pawh thui tak a inzawm tlat a ni.

Kût niah chuan Chai hlain an inawi ber a, nula leh tlangvalte chu lal mualah an chhuak khawm a, nulate chuan an puan thulkhung an bik a, vakiria an khim bawk a, tlangvalte nen a inkar thlakin an ding kual a. An inkaihkuah a, nulate chuan tlangval kawngah an chelh a, a laiah chuan khuang bengtu leh seki tumtu an awm a, chu mite chu zai hruaitu leh hla latu an ni nghal a. Tichuan, hailawn leh romei karah chai hla chi hrang hrang sain an lâm a, a mual sukin an su dup dup mai thin a ni.

An chainaah chuan zu an siak tling lung a, chungte chu naupangin mau thei leh tuiumin nula leh tlangvalte chu an lo tulh thin a, tumahin rui khawpin an in ngai lo. Nula leh tlangval tan rui khawpa zu in chu thil zahthlakah an ngai a ni. Nula leh tlangvalte chuan nuam an ti em em a, ‘Mahni lu lâm kan ni hawt e’ an ti thin.

Kût nia an sak thin Chai hlate hian danglam tak an nei a, hla dang ang lo takin Chai hla tlar hnih emaw tlar thum lek phenahah hian thawnthu ngaihnawm tak a inzep tel thin. Chung thawnthute chu nula leh tlangval inhmangaihna thawnthu lungchhiatthlak te, fahrah tawnthu te, indo leh in run thu te, sala in man thu te a ni a. Hei vang hian Chai hla te hian a satu te rilru a hneh bik a, an rilru leh suangtuahna pawh a fan bik em em a ni.

Chawngchen zai hi sechhun khuangchawi tumin Khuangchawipa inah an sa thin a. Thingfar zanah nula leh tlangval te chu Chawngpa inah an kal khawm a, chhuat laiah an thu kual put a, tlangvalin nula an kapkalak a. Chawngchen hla chi hrang hrang sain an lam tlaivar thin a ni. Kan pi leh pute khan mi awm thei, khuangchawi nu leh pate chu an ngaisang em em a, an thih hnuah pawh Pial lui kanin Pialralah faisa ringa awm heuh heuh turah an ngai a ni. Chuvangin, Chawngchen zai leh kan pi leh pu te’n thih hnu khawvel an suangtuah dan kha a in phiar zawm tlat a ni.

Salulam zai hi sa lu aihnaah muang fan raihin an sa thin. Kan pi leh pute khan sa an kah chuan an ai thin a, sa lu aih nan ran an talh thin. Ran an talh kher loh pawhin zu an zuk a, thenrual thate nen hlim takin an ai thin. An sa lu aih chu an zut an zut a, an lâmpui bawk a, sa hrang hla do an chham a, silai an lawm ulh ulh thin. Pasalthain thangchhuah nana sa hrang kah ngaite a kah kim vek a, a aih vek bawk chuan ‘Ram lama thangchhuah’ a lo ni ta a, chutinga ram lama thangchhuah thei pasaltha huaisen chu an ngaisang em em a, Khuangchawi pa ang khan a thih hnuah Pialralah faisa ringin nuam taka awm turah an ngai a, mi chunga leng an ni. Chawngchen zai ang bawk khan Salulam zai leh pi pute’n thih hnu khawvel an suangtuah dan hi a inbahra ngul zem chiat a, lak hran theih a ni lo.

Heng bakah hian zai lam chi hrang hrang - Cheraw lâm te, Mitthi rawp lâm te, Sarlamkai te a awm bawk a, hengte hi a nazawnga sak leh lâmpui mai mai chi a ni lo, hun bikah awmze nei takin an an sain, an lâmpui thin. Pi pu zai lâm huang chhunga kan khung zinga pawnlawi ber, pi pute sakhua, culture leh thih hnu khawvel an suangtuah dan nen pawha inzawmna nei lem lo chu Chheih lâm hi a ni.

Pi pute hla dang nena khaikhin chuan Chheih hlate hi a lo chhuahna pawh tlai khaw hnu fe a ni a, kum zabi 19-na tawp lam leh kum zabi 20-na tir lam kha Chheih zai lo chhuah hun leh a vanglai chu a ni deuh mai. Chai hla te, Chawngchen zai te, Cheraw leh lâm dan dangte ang lo takin Chheih zaiah hian lâm dan bik a awm chuang lo a, no nalh tak leh zawi hnalh a ban vai a, intheh no thiam thiam kha chheih lam thiam chu an ni deuh mai.

Chheih lâm hian kum zabi 19-na tawp lam khan mi mal hming chawi hla hmangin par a chhuang ber a, chung mi mal hming chawi hlate chu - Awithangpa zai te, Hrangchhawni zai te, Darpawngi zai te, Darlenglehi zai te a ni hlawm a, heng hlate hi zu hmuna inawih hlim nan an hman ber thin. Kum zabi 20-na tir lamah mi mal hming chawi kher loin Chheih hla tam tak a lo chhuak bawk a, chungte chu German ral rûn zai te, Chalmar zai te, Israel ram thar zai te, Karei zai te leh a dangte an ni hlawm.

Tun lai hian mi thenkhatin pi pu zai (lâm) hmanga Pathian faka zai leh lâm an tharthawh leh deuh a, pi pu zaiah rau rau pawh a pawnlawi ber, kan culture nena inzawmna thuk tak pawh nei lem lo, zu hmun sa hmuna an hlimpui thin Chheih lâm ber kher an thlang hi thil tul tak a ni lem lo.

K. Lalrinchhana

Latest News & Chhiar Hlawh