Tunlai hian influenza chi khat a leng nasa an ti a, hri thar angin an sawi a. Kan chhungkua pawh kan inkaidarh a. Doctor kan rawn chuan Covid ang deuh khawsik leng kha a nia, ICU luh phah an awm thu an sawi bawk a. A hlauhawm thei tihna em ni?

Chhanna: Influenza kan tih hi virus vanga natna, inkaidarh theih a ni a. Sik leh sa inthlak danglam laia hrileng, hritlang kan tih mai thlentu ber hi a ni. Influenza virus hi chi 4 in an then hrang – A, B, C, D. Tunlaia hrileng ber hi Type A, subtype H1N1 an tih hi a ni a, khawvel hmun hrang hrangah he virus hi a darh mek a ni. Covid hri leng nen te pawh khan a in ang tlang viau, a hrik thlentu a dang tih mai a ni.

Influenza A, H1N1 hi tunhma chuan “Swine Flu” an ti a, vawk hri kai thin, an thihpui thin kha a ni a. Tun hnaiah hian he subtype hi mihring zingah a leng a, amaherawhchu vawk atanga kan kai erawh a ni lova, vawksa ei vanga kai theih pawh a ni hek lo. Covid ang tho khan a hrik paiin an thawk chhuah boruak vel atanga midangin an lo kai theih a ni a, a nat dan pawh a in ang tlang viau.

He Influenza hri hi kai a awl khawp a, chutih rual chuan a kai nazawng hian a natna an nei kher lo. Derthawng zual an awm ve a, a bikin naupang leh kum upa lamah te, taksa chak lo, immune system nei chau te hian a natna an nei duh bik a ni. Hritlang leng kan lo tawn tawh tam tak ang tho hian vei na deuh leh vei na lem lo an awm a. A la na lo ho chuan hritlang satliah angin an awm a, damdawi ei kher lo pawhin reilote ah a reh ve leh mai thin.

A natna lan chhuah dan tlangpui chu – khawsik (a la na ah chuan a sang thei), khuh, hrawk thip, taksa kham, rawl, lu na, tlun, chau/zawi ngawih ngawih te a ni a, Naupang lamah hian kawthalo leh luak te a thlen thei bawk. Kan sawi tak angin a la na zual chuan hri dang kai belhin septicemia ang deuh te an nei thei a, damdawiin lama enkawl vat ngai an ni thin. A natna a lan chhuah atanga ni 5-6 chhunga an ziaawm lo anih chuan doctor in entir thuai a pawimawh.

Hrileng anih angin invenna lama hmalak dan a awm a, kut silfai uluk te, mask vuah te, khuh leh hahchhiau laia hnar leh ka hup uluk te a pawimawh. Kan lo vei palh anih pawhin tuiril lam in tam a, taksa tih hahdam a pawimawh a, kan chenpui ten an kai ve loh nan mask vuah uluk a pawimawh hle bawk.

A enkawlna kawngah hian virus anih miau avangin antibiotic in awmzia a nei lova. Tin, antivirals damdawi a tul lem lo bawk. A la na zual ah erawh chuan doctor ten uluk taka an enkawl a tul thei a, antivirals damdawi te an mamawh thei bawk a ni. Kan taksa kan uluk a pawimawh a, taksa chak lo zual, cancer patient leh immune system chak lo te an derthawng bik avangin a hri an kai anih chuan doctor te pan thuai a pawimawh hle ang.