Bawng in rûnpui a bêl
Dec 20, 2020

P.C.Lawmkunga

Chhingkhual mipui pung khâwm zingah,
Marin’n riah run a chang ve lo,
Bawng in runpui a bêl”

tih hla Zoramchhanin a han vawrh te vawn vawn tawh hi chuan Ram Thianghlima Lal lo piang hian rilru a luah tan nghal a! A eng khawtik lai maha kan la hmuh ngai loh leh thenkhat phei chuan kan hmuh ngai hauh loh tur Bethlehem bâwng in leh dai phûlte chu rilru hian a fang nghal a, thil dang hi rilru-ah a leng thei meuh tawh thin lo. Kaisara lal liana chhiarpuia tel ve tura kal Josepha leh Mari te Bethlehem ran ina an han insingsa vel lai te leh chu mi zân reh tak, thlasik vûr daifim hnuaia Lal Isua lo piang pawh mitthlain a hmu zut zut thei a ni.

Nipui leh fûrin min nuai hrep hnuah thlasik rim a rawn nam a, tlangsâm a rawn pâr tawh chuan Krismas a hla tawh lo tih hi a chiang reng mai si a, mi tin rilru hi hlimnain a khat tan nghal a. Mi rethei leh hausa te hrût rualtu, piangthar leh piangthar lote pawh thliar chuang lo he hun lawmawm lo thleng turin min han tham vel chu a nawm dan hi danglam tak mai a ni. Khawpuiah phei chuan dawrkaiten Krismas thuamhnaw tharlâm leh nalh tak tak an rawn pho chhuak a, thingtlang lam atanga Krismas duhzawng lei tura lo kal leh khawpuia mite bazaarah kan zi hut hut mai a. Veng tinin mahni kawtthler mawi taka cheiin, mahni in theuhvah Bethlehem arsi kan khai eng chiai chuai mai a, a hlimawm thin teh e.

Thingtlâng lamah hlei hlei hian Krismas hi an ur nasa emaw tih tur a ni. An thlawhhmate an singsa fel tawh a, buh seng zovin thlâmah an dah tha diam a; thawk zo deuh chuan in lamah an phur haw tawh hlawm a, a thente erawh chuan hmanhmawh lo takin Krismas zawh lama muangchânga phurhah an dah a. Lo lamah engmah enghelh tur a awm tawh loh avangin an rilru chuan Krismas lam a hawi vek tawh a. Biak in lamah pawh thuhriltuten Isua pianna thu an changthlan tan a, a hun leh ni lo thleng tur kha hlim takin an nghâk tawh a ni. Khaw danga mi sial an kaih dâwn phei chuan an hlimna chuan a tawng sang lehzual thin. Naupang chauh ni lovin nula leh tlangvâlte pawhin he Krismas hunah hian thuamhnaw thar neih an tum vek a. Chu mi hun atan chuan alawm kumtluana rim taka hna an thawh ni! An thlawh chhuah sa buh leh balte chu suma chantirin an duhzawng an lei thei thin a, an hlim em em thin a ni.

Krismas urlâwk zante chu tlaivar ngei ngei tur a ni ringawt mai a. Nula leh tlangvalte thiam tak maia Krismas hla saa an zai tlaivâr tluka ngaihthlak nuam hi a awm chuang lo vang. In lama lo mute pawh tan pawh a Krismas em em mai a ni. Zing lam kawl en hma deuh si a.

“Khualbûk vengtu i ui lawm ni, Tlantu mual liam tur chu,
Amah vânga khuavel dam theihna kha,
Khualbûk vêngtu suihlung mâwlin
Vân Lal Rêngpui ka lungdamna,
Puan ang a hnâwl ta e”

an han ti tuar tuar mai chu mut reina chi ziazang a ni lo va, zing hmai phih sawk sawka zaikhawmnaa va kal ve mai kha a kawng ber a lo ni thin.

Krismas zingah chuan kawr thar nena mawi taka inthuamin Biak In panin an thelh sung sung a, khuangpui leh khuang tê a lo inruan tlut tlut tawh a, “Chu beram ven zanlaiah chuan, Van hla ropui takin a lo thang” an lo tih tluk tluk tawh chuan a thunawn kha lawmin a khat tak meuh va. Tu tân pawh lamtual pan nghala, “Halleluiah Amen” tih mai kha thil harsa a ni tawh hauh lo. He hunah zet chuan tupawh an lungawi a, an hun kal tawha lungngaihnate theihnghilhin an hma lama hun harsa lo thleng tur pawh an ngaihtuah duh tawh lo. Inkhawm bâna hlim taka zaikhawma, tlai lama vawksa sawhchiar nena ruaitheh kha an hmabak a ni a, han hlim loh ziazang pawh a ni lo a ni.

Insawi lut ve ta mai ila. Kei hi he khawvelah hian ka vak kual ve nasa ang reng a, Krismas pawh hi hmun hran hranah ka hmang kual nasa viau mai. Thingtlanga hlim taka Krismas kan hman thinna khua kalsanin khawpui lian zawk Shillong-ah kum 1974-1976 Krismas kha ka hmang a. Shillong-ah khan Mizo officer leh ‘cer lote an tam vangin Krismas kha a nuam thei hle mai. Zirlai rethei tak ni chung khan nuam kan ti ve em em tho mai a. Krismas tinuamtu ber pawh incheina lam aiin zaikhawm a nuam em em mai kha a ni. Tunlaia lenkhawm zaia lam mup mup ang hi chu a awm ve lo va, solfa ki-a zai a ni ber thin a. “Khawvel sual tung ding leh tura lei hringmi-a a lo pianin” tih leh “Khawvel thim ên tura chu” tih hla kan sa thuai thuai maite kha mitthlaah a châm reng mai. Solfa thiam leh duhtui, Tv. Vanlalzawma leh Vanlalchhuanawma (Reverend ni ta) te kha kan hruaitute an ni a. Nula lamah Lalrinthangi (Mrs Lalringa Sailo, Zemabawk) leh Ngurkhumi (Mrs C.Lalsawta, Chawlhhmun) te an tel tawh chuan zai a tui lo thei lo kha a ni a. Senior lam - Pu Lalhmuchhuaka, Rev. Lalbiaktluanga leh Pu RL Chhana ten min han uap khup mai bawk a, khawvel dang kha a awm vak lo a ni. Zan lam carol program lah chu Pu Rokunga, IPS khan BSF motor lian a rawn thawh a, khatiang thlasik khawvawt vin zet pawh kha hre lo lêk khan Shillong khawpui kan han fang thin kha a ni a, lung a va lêng ta em!

Kum 1980 chho atang chuan Manipur lamah ka tei chho ta thung a, he ramah hian vawi 30 chuang zet Krismas ka hmang leh ta a ni. A tir lam chuan thingtlângah Kuki leh Naga zingah Krismas kan han hmang tan phawt a. A tih ve theih zel a, hrawk chu a fah lo deuh. Chuta tangin Imphal lamah kan teilut leh a. Hmun dang aiin Imphal-ah hian Mizote kan tlem a; mahse, Manipur Synod hnuaiah Kohhran tha tak leh Biak In pathum lai kan neih avangin Krismas programme hi a nuam thei em em tho mai a. TV leh video camera chhuah tan tirh lai kha a ni a, Krismas hla kan sa lai thlate an la a, an han chhuah lehte chu kan hlimpui em em mai thin a, nuam tak a ni. Kohhran leh khawtlang lama min hotu officer tam tak an awm a. Pu PL Thanga, Pu Saichhuana, Pu V.Zathang, Pu Thianghlima, Pu Lungmuana Lakher leh Pu JC Ramthang, IAS leh IPS te. Anni kaihhruainaa Krismas kan hmang thin kha chu a hlimawmin kumkhuaa hriat reng a ni dawn a ni. Mission compound-ah Mizoram atangin Field Secretary leh missionary eng emaw zat an awm avangin min tichangtlung hle mai a, nuam kan ti thin hle. Rev. Lalkhuma, Rev. Vanlalchhunga, Rev. Lalthankhuma leh an hnua mite khan (kan Kohhran min awp chiah lo mah se) Krismas leh khawtlang an tinuam khawp mai.

Kum 1993-ah Delhi lama insuanin Krismas vawi 5 zet ka zu hmang leh a. Rev. V.L. Zaithanga, Dr. LN Tluanga, Pu Lalchuangliana, Pu K.Tlanthanga leh Dr. Lalchungnunga (tunah Reverend) te kaihhruaina hnuaia Krismas hla saa kan han vak kual vel a, a tawpah Pu Chuangate in, Greater Kailasha kan han zai tlaivar deuhthaw thin te kha a lo nuam mang e. Krismas ni tlaia Mizoram House Teen Murti Marg-a ruai kan thehho thin te kha hmanlai an chang zo ta! Pu K.Tlana hmalakna azarah DDK-ah lah khan Krismas hla kha kan thun ve fo mai a, TV-a an rawn chhuah leh kan han thlir leh te kha kan va hlimpui thin tak em! Kan Senior te Dr. Silvera, Pu P.Rohmingthanga, Pu C.Lalsangliana, Pu C.Engliana (Delhi Mizo Pa nihna nei ngat) Pu H.V. Lalringa leh Pu HT Khuma te pawhin min uap tha em em mai a ni. Kum 1994 phei kha chuan Dr.Silvsera Union Minister a nih laiin Tilag Marg-a a sawrkar in luah compound-ah Krismas kan hmang a, khatih laia PM Narasimha Rao khan min rawn hmanpui ve a ni. Mizo Zaipawl lo zin remchan lai a ni bawk nen thiam takin Krismas hla an sa a. Rev. Vanlalbela hian Hindi-in thu tawi te a sawi a, a tawngtai bawk a. PM meuh Krismas mikhuala neih chu thil vâng tak a ni awm e. Dr. Silvera leh a nupui, Nu Zuali te khan Delhi Mizote kha min thleng hneh thin hle.

Aizawla kan pem kum 2015 chuan Rokunga Memorial Society hian Krismas urlawkna an neihnaa tel turin mi rawn sawm ve hlauh mai a. Mikhual ang reng ni mah ila, hmelhriat an lo bo bik lo va. Rokunga Krismas hla kan han hrut kha chu a nuam ngei mai. Kuminah chuan khatianga inhawr khawm kha a theih lo nain RMS hian TV channel-ah Krismas program an buatsaih leh tho va, thlir man a awm leh hle mai.

Kum 2020 Krismas pawh kan hnaih leh ta hle mai le. Mahse, kumin Krismas kan hman dan chu Blue Christmas a ni dawn ta berin a lang. He kan hri leng chimawm tak avang hian Biak Ina inkhawm leh zaikhawm a theih dawn lo va, ruaitheh pawh a theih dawn ta lo. Mahse Krismas lawmawmna leh hlimawmna chu a ngai reng a ni-mi tin thinlungah Krismas-na rilru a bo thei chuang lo a nih hi. Zaikhawm thei lo mah ila, Krismas hla ngaihthlak sên loh TV leh Youtube ah kan nei a, ruaitheh thei lo mah ila chhungkuain chaw kan la ei khawm thei tho alawm. Krismas sermon leh zaikhawm pawh online-in kan la ngaithlain kan hmang thei bawk a. Hetianga khawvel buai kara vanduaina tawkte kan hriat reng laiin keini nung dama la awmte hian he hun lawmawm kan tawng bik hi chu kan vannei hle. Kumin zet chu thingtlang lam atanga Krismas duhzawng lam tur an lokal meuh lo va, bazaar pawh a thâwl a, a thawventhlak letling khawp mai. Kohhran leh chhung tinin Krismas hmuahna leh hmanna atana kan sum sên pawh a tla hniam hle âwm e. Chutih lai erawh chuan kan ei kan in lo Krismas sela, he hun hlu tak hi chhungkuain âm takin i hmang theuh ang u.

Krismas chibai vek ule.

Latest News & Chhiar Hlawh